مذهبى

از ديدگاه روايات، دعا و نيايش در روز عرفه چه فضيلتي دارد؟

semajat59 — Sat, 06 Dec 2008 21:18:18 GMT

از ديدگاه روايات، دعا و نيايش در روز عرفه چه فضيلتي دارد؟
روز عرفه روز دعا و نيايش است و اگر چه روزه آن روز مستحب است، ليکن اگر روزه گرفتن آن روز موجب ضعف شود، آن گونه که انسان نتواند دعاهاي اين روز را بخواند، خواندن دعا بر روزه گرفتن مقدم است.(1) نقش نيايش در وصول به رحمت بيکران الهي، با بيان امام صادق(ع) که فرمود: «الدُّعاء کهف الإجابه کما أنّ السّحاب کهف المطر»(2)به خوبي روشن است. طبق اين بيان نوراني همان طور که ابر، قرارگاه باران است، دعا نيز قرارگاه اجابت است. به بيان ديگر، اجابت در درون دعاست، همانطور که باران در نهاد ابر تعبيه شده است، بنابراين، چنانچه کسي با حسن ظن و خالصانه و عارفانه و به نحو عام دعا کند، خدا هم اجابت خواهد کرد. بخش مهمّي از پيروزي انبياي بزرگ(ع)نيز به برکت دعا بوده است؛ زيرا تظاهرات و عمليات، بخش «جسماني» پيروزي را تشکيل مي‎دهد ولي دعا و نيايش روح ظفر است؛ چنانکه امام علي‎بن موسي‎الرضا(ع) همواره به اطرافيان خويش مي‎فرمود: بر شما باد به سلاح پيامبران: «عليکم بسلاح الأنبياء» آنگاه در پاسخ اينکه سلاح آنان چه بود؟ مي‎فرمود:(3) دعا تنها چيزي است که خدا آن را به انسان تمليک کرده است. انسان جز دعا و تضرع در پيشگاه خداوند مالک چيزي نيست: «يا سريع الرضا اغفر لمن لا يملک إلّا الدّعاء (4) از اين رو در برابر دشمن درون، سلاحي جز ناله ندارد: «و سلاحه البکاء» (5) دشمن بيرون را مي‎توان با سلاح سبک و سنگين از پا درآورد ولي شيطان و دشمن سرسخت درون را تنها با اشک در برابر خدا مي‎توان رام کرد. بنابراين، کسي که اهل ناله نيست، مسلح نيست و اگر کسي مسلح نباشد پيروز نخواهد شد؛ زيرا انسان تا زماني که خود را مي‎بيند، خدا را نمي‎بيند و به درگاه او تضرّع و اظهار عجز نمي‎کند، وقتي ننالد در نبرد با اهريمن درون و بيرون شکست مي‎خورد.
گرچه همه حالات زندگي براي نيايش مناسب است ولي دوران پربار حج و حضور در مواقف آن، شکوه بيشتري براي دعا و تأثير فراوانتري براي نيايش به درگاه پروردگار جهان دارد و چون دعا از ضمير صاف، مورد قبول است و احرام و آهنگ کعبة ازاد و پاک، در تصفية ضمير تأثير به سزايي دارد، نيايش در حج و دعا در مواقف آن بهترين اثرها را به همراه خواهد داشت. از اين رو براي هر برنامه از مناسک حج. دستور ويژه‎اي در مورد نيايش داده شده است و عمدة آن دعاي عرفه در صحراي عرفات و همراه تودة مردم گرد آمده از سراسر جهان و عُشاق مشعر و مشتاقان کوي مناست.
روايات فراواني دربارة اعمال روز عرفه و هنگام وقوف در عرفات، به ويژه کيفيت دعا در آن موقف نقل شده که بخشي از آنها در خصوص دعاهاي آن روز، مانند دعاي عرفه امام حسين و دعاي امام سجّاد(ع) است و بخشي نيز در اهتمام و ترغيب به دعا کردن به ديگران است، به گونه‎اي که برخي شاگردان اهل بيت عصمت و طهارت(ع) همه همّ خود را در آن سرزمين که دعاها در آن مستجاب است، صرف دعا براي غير مي‎کردند.
علي‎بن ابراهيم در اين باره از پدرش نقل کرده که گفت: عبدالله بن جندب را در عرفات ديدم که زماني طولاني دست به سوي آسمان بلند کرده، سيلاب اشک از گونه‎هايش بر زمين سرازير بود، به گونه‎اي که من شخص ديگري را اينچنين در حال مناجات نديدم. هنگامي که مردم از عرفات عازم مشعر بودند به او گفتم: کسي را بهتر از تو در حال نيايش نديدم. عبدالله گفت: به خدا سوگند در آن حال فقط برادرانم را دعا مي‎کردم؛ زيرا از امام کاظم(ع) شنيدم که فرمود: کسي که به دور از چشم برادر (ايماني)اش در حق وي دعا کند از جانب عرش ندا داده مي‎شود که صدهزا برابر آنچه براي او خواستي نصيب تو خواهد شد: «من دعا لأخيه بظهر الغيب نودي من العرش: ولک مأة ألف ضعف مثله». پس شايسته نبود که من صدهزار برابر دعاي مستجاب را به خاطر يک دعا که برآورد شدنش معلوم نيست واگذارم. (6) مشابه اين نقل، دربارة ديگر صحابه نيز روايت شده است.(7)
پي نوشت ها:
1. بحارالانوار، 94، ج، ص123 ـ 124.
2. کافي، ج2، ص471.
3. همان، ص471.
4. مفاتيح الجنان، دعاي کميل.
5. همان.
6. کافي، ج2، ص508 و ج 4، 465.
7. همان.

لیلة الرغائب

semajat59 — Wed, 02 Jul 2008 15:16:25 GMT

اولين شب جمعه از ماه عظيم رجب را ليلة الرغائب گويند كه شبي با ارزش و با عظمت است و از دو جهت داراي اهميت است :

1. از اين جهت كه اصولاّ شب جمعه، خود داراي ويژگي و ارزش خاصي است و اعمال عبادي فراواني در آن وارد شده و زمان عبادت و مناجات و عرض حاجات با قاضي الحاجات است.

2. ماه رجب اولين ماه از ماه هاي حرام (ماه هاي حرام عبارتند از: رجب، ذي القعده، ذي الحجه، محرم) و ماه خدا و هنگام عبادت و دعا و استغفار است و رحمت الهي در اين ماه در حال ريزش و نزول است به همين جهت اين ماه را رجب الاصب گويند، چون"صب" به معناي رختن است. پس ليلة الرغائب شرافت و ارزش شب جمعه و ماه رجب هر دو را در خود جمع نموده پس ارزشي دو چندان دارد. كلمة "رغائب" جمع "رغيبه" به معناي چيزي كه مورد رغبت و ميل است و نيز به معناي عطا و بخشش فراوان مي باشند.

رجب`، ماه خداست؛ ماه پر بركتي است كه اعمال بسياري براي آن ذكر شده است. پيامبراكرم صلوات الله عليه فرمود: هر كس يك روز از ماه رجب را روزه بگيرد، مستوجب خشنودي خدا مي شود و غضب الهي از او دور مي گردد و دري از درهاي جهنم بر روي او بسته مي شود. اعمال ماه هاي رجب و شعبان، جهت آماده ساختن روح براي شركت در ميهماني ماه مبارك رمضان مي باشد. براي درك عظمت ماه رمضان بايد از قبل خود را آماده نمائيم

پيامبراكرم(ص) فرمود: ماه رجب، ماه استغفار امت من است. پس در اين ماه بسيار طلب آمرزش كنيد كه خدا آمرزنده و مهربان است.

در اين شب ملائك بر زمين نزول مي كنند. براي اين شب عملي از رسول خدا صلي الله عليه و آله ذكر شده است كه فضيلت بسياري دارد و بدين قرار است:

روز پنج شنبه اول آن ماه - در صورت امكان و بلا مانع بودن- روزه گرفته شود. چون شب جمعه شد. بين نماز مغرب و عشاءدوازده ركعت نماز اقامه شود كه هر دو ركعت به يك سلام ختم مي شود و در هر ركعت يك مرتبه سوره حمد، سه مرتبه سوره قدر، دوازده مرتبه سوره توحيد خوانده شود. و چون دوازده ركعت به اتمام رسيد، هفتاد بار ذكر` اللهم صل علي محمد النبي الامي و علي آله` گفته شود. پس از آن در سجده هفتاد بار ذكر` سبوح قدوس رب الملائكه والروح` گفته شود. پس از سر برداشتن از سجده، هفتاد بار ذكر` رب اغفر وارحم و تجاوز عما تعلم انك انت العلي الاعظم` گفته شود. در اينجا مي توان حاجت خود را از خداي متعال درخواست نمود. ان شاء الله به استجابت مي رسد.

پيامبراكرم صلوات الله عليه در فضيلت اين نماز مي فرمايد: كسي كه اين نماز را بخواند، شب اول قبرش خداي متعال ثواب اين نماز را با زيباترين صورت و با روي گشاده و درخشان و با زبان فصيح به سويش مي فرستد. پس او به آن فرد مي گويد: اي حبيب من، بشارت بر تو باد كه از هر شدت و سختي نجات يافتي. ميّت مي پرسد تو كيستي؟ به خدا سوگند كه من صورتي زيباتر از تو نديده ام و كلامي شيرين تر از كلام تو نشنيده ام و بويي، بهتر از بوي تو نبوئيده ام. آن زيباروي پاسخ مي دهد: من ثواب آن نمازي هستم كه در فلان شب از فلان ماه از فلان سال به جا آوردي. امشب به نزد تو آمده ام تا حق تو را ادا كنم و مونس تنهايي تو باشم و وحشت را از تو بردارم و چون در صور دميده شود و قيامت بر پا شود، من سايه بر سر تو خواهم افكند.

فاطمه فاطمه است

semajat59 — Wed, 25 Jun 2008 04:51:18 GMT

فاطمه فاطمه است يعني چه؟
هر گاه بخواهند كسي يا چيزي را ستايش يا نكوهش كنند, معمولاً آن را تشبيه به كس يا چيزي مي كنند كه آخرين مرحله كمال يا نقص را طي كرده است, مثلاً مي گويند: حضرت زينب (س) در نطق و بيان مثل پدر بزرگوارش علي بن ابي طالب (ع) بود, يا فلاني در قساوت قلب مثل شمر بن ذي الجوشن است, ولي اگر تمام مراحل كمال يا نقص را طي كرده باشد, مي گويند: چه بگويي در حق فلاني نمي شود او را به كسي تشبيه كرد. خودش است. مثلاً خداوند متعال كمال مطلق است و هيچ چيزي مانند او نيست (ليس كمثله شيء و هو السيمع البصير);(1) بهترين تعبير اين است كه گفته شود خداوند, خدا است.
با توجه به مطالب فوق , گوينده (مرحوم دكتر علي شريعتي ) مي خواهد بگويد: حضرت فاطمه زهرا(س) در عبادت و عرفان و حلم و صبر و بردباري و زهد و تقوا و در همه صفات كماليه, به قدري پيشرفته و تكامل يافته است كه نمي شود او را به كسي تشبيه نمود و همانند ساخت و تنها بايد گفت : فاطمه فاطمه است. به تعبير ديگر گوينده ميخواهد بگويد: اگر بگوييم زهرا دختر رسول اللّه (ص) است, همسر علي بن ابيطالب است, مادر حسنين و زينبين و..., حق فاطمه ادا نشده است. تنها تعبيري كه مي تواند عظمت و جلالت او را بازگو كند, اين است كه بگوييم فاطمه فاطمه است.
پي نوشت ها:
1. شوري (42) آيه 11.

اربعین فقط برای امام حسین

semajat59 — Tue, 26 Feb 2008 13:32:18 GMT

چرا برای امام حسین(ع) اربعین برگزار می‌شود، در حالی که مقام پیامبر بالاتر از او است و برای او اربعین نمی‌گیرند؟

هيچ مسلماني چه شيعه و چه سني شك و ترديد ندارد كه بالاترين انسان در عالم وجود رسول اللَّه(ص) مي‏باشد و هيچ يك از شخصيتهاي بزرگ و حتي انبيا و اوصيا آنان و نيز اهل بيت عصمت به درجه و مقام آن حضرت نمي‏رسند ؛ البته در بسياري از ويژگيها، اهل بيت رسول خدا(ص) همپا و همطراز ايشان هستند ولي در مجموع، آن حضرت از اهل بيت خود برتر و داراي مقامي والاتر است.

اما اينكه چرا به خاطر وفات رسول خدا(ص) يك روز تعطيل رسمي است و براي شهادت امام حسين(ع) دو روز، اين مساله قراردادي اجتماعي است ضمن آن كه بايد توجه شود كه در روايات اشاره‏اي به تعطيل رسمي نشده است بلكه تنها بزرگداشت شعاير الهي مورد تأكيد قرار گرفته است و بحث تعطيل رسمي پديده‏اي نو ظهور در ميان كشورهاي جهان است و بي گمان اگر در سالروز وفات رسول خدا(ص) و اهل بيت مطهر ايشان، مراسمي اجرا گردد از مصاديق بارز بزرگداشت شعاير الهي است. بنابراين حتي مي‏توان بدون تعطيل كردن ادارات دولتي و مراكز آموزشي به احيا و بزرگداشت شعاير الهي و مراسم مذهبي پرداخت ولي براي تسهيل در انجام اين امر، مراكز دولتي و غير دولتي تعطيل مي‏شود البته بايد توجه نمود كه از آن جهت كه امام حسين(ع) در راستاي اهداف رسول خدا(ص) به شهادت رسيد، بزرگداشت ايشان، همانا بزرگداشت رسول خدا(ص) است؛ چنانكه بزرگداشت رسول خدا(ص) بزرگداشت امام حسين و اهل بيت ايشان و ساير احكام، معارف و مباني ديني است و ميان آنها هيچ تعارض و اختلافي وجود ندارد. كم يا زياد شدن تعطيلات براي عناوين مختلف هيچگاه نشانگر اهميت يك موضوع نسبت به موضوعات ديگر نيست و هر دولت و حكومتي مي‏تواند قوانيني را وضع، جعل و اعتبار كرده و بر اساس آن مشي نمايد.

كيفيت شهادت امام حسين(ع) و عناياتي كه شخص پيامبر(ص) به وجود فرزندش حسين بن علي و چگونگي شهادت او داشته در عزاداريها بي تأثير نبوده است چنان كه اهداف مهم امام حسين(ع) در نهضت كربلا كه استمرار اسلام ناب محمدي و مبارزه بر عليه كفار و مشركان بوده، تأثير فراواني دارد.

در هر صورت تأكيد بر عزاداري سيدالشهدا هرگز به معناي بالاتر بودن مقام امام حسين(ع) نسبت به پيامبر اكرم(ص) نيست بلكه به معناي دوستي و محبت پيامبر و آل پيامبر است كه خود آن حضرت نيز از اين روش خشنود مي‏باشد.

دلیل عزاداری در اربعین حسینی

semajat59 — Tue, 26 Feb 2008 13:29:18 GMT

دلیل عزاداری در اربعین حسینی

عزاداری‌ در اربعين‌ سالار شهيدان‌ در جهان‌ تشيع‌ به‌ خاطر چند چيز است‌:

1. برپايي‌ مراسم‌ سوگواري‌ براي‌ امام‌ حسين‌ (ع‌) در مناسبت‌هاي‌ مختلف‌ دستور امامان‌ (ع‌) است‌. گريستن‌ بر ابا عبدالله‌ الحسين‌ (ع‌) ثواب‌ بسيار دارد و در روایات آمده است: فرشتگان‌، پيامبران‌، زمين‌، آسمان‌، حيوانات‌ صحرا و دريا هم‌ برای عزاي‌ امام حسين‌ (ع‌) گريسته‌اند.(1)

عزاداري‌ برای امام حسين‌ (ع‌) نشانة‌ پيوند قلبي‌ با اهل‌ بيت‌ و سيد الشهدا است‌. دستور امامان‌ بر گريستن‌ بر امام‌ حسين‌ (ع‌) بسيار است‌. حضرت‌ رضا (ع‌) به‌ ريّان‌ بن‌ شبيب‌ فرمود: «اگر بر چيزي‌ گريه‌ كني‌، بر حسين‌ بن‌ علي‌ گريه‌ كن‌، كه‌ او را همچون‌ گوسفند سر بريدند.»(2)

يكي‌ از رموز اين‌ همه‌ تأكيد بر سوگواري‌ امام‌ حسين‌ (ع‌) اين‌ است‌ كه‌ اين‌ كار يك‌ نوع‌ مبارزه‌ با ستمگران‌ بني‌ اميه‌ و بني‌ عباس‌ و طاغوتيان‌‌ است‌. در حقيقت‌ برقراري‌ عزاي حسيني‌ يك‌ جهاد مقدس‌ و احياي‌ خط‌ ائمه‌ (ع‌) و تبيين‌ مظلوميت‌ آنان‌ و اعتراض‌ به‌ ظالمان‌ و حمايت‌ از مظلومان‌، و انتقال‌ فرهنگ‌ شهادت‌ به‌ نسل‌هاي‌ آينده‌ است‌.

2. در نخستين‌ اربعين‌ شهادت‌ امام‌ حسين‌ (ع‌) جابر بن‌ عبدالله‌ انصاري‌ و عطيه‌ عوفي‌ موفق‌ به‌ زيارت‌ تربت‌ و قبر سيد الشهداء (ع‌) شدند، نيز بنا به برخي‌ نقل‌ها در اربعين‌، كاروان‌ اسراي‌ اهل‌ بيت‌ (ع‌) در بازگشت‌ از شام‌ وارد كربلا شدند و براي‌ شهداي‌ كربلا گريه‌ و عزا داري‌ نمودند بنابر اين‌ اولين‌ عزاداري‌ براي‌ سيد الشهدا در اربعين‌ شهادت‌ حضرت‌ صورت‌ گرفت‌. شيعيان‌ نيز براي‌ شركت‌ در عزاداري‌ حضرت‌ زينب‌ و اسراي‌ كربلا و احياي‌ خاطرة‌ غمبار عاشورا و تداوم‌ شور حسيني‌ همه‌ ساله‌ در اربعين‌ عزا‌داري‌ مي‌كنند.

3 ـ زيارت‌ امام‌ حسين‌ (ع‌) در روز اربعين‌ مستحب‌ است‌ و از نشانه‌هاي‌ مؤمن‌ شمرده‌ شده‌ است‌. امام‌ عسكري‌ (ع‌) فرمود: «نشانه‌هاي‌ مؤمن‌ پنج‌ چيز است‌: پنجاه‌ و يك‌ ركعت‌ نماز، زيارت‌ اربيعن‌، انگشتر به‌ دست‌ راست‌ كردن‌، پيشاني‌ به‌ خاك‌ گذاشتن‌ (در حال‌ سجده‌)، و بسم‌ الله‌ را (در نماز) بلند گفتن‌.»(3)

به‌ طور كلي‌، تاكيد و توصيه‌اي‌ كه‌ از طرف‌ ائمه‌ (ع‌) براي‌ عزا داري‌ امام‌ حسين‌ صورت‌ گرفته‌، در مورد هيچ‌ امامي‌ صورت‌ نگرفته‌ و با آن كه شهادت‌ امام‌ حسين‌ در يك‌ روز است‌، اما همان‌ طور كه‌ مي د‌انيد عزاداري‌ براي‌ او از مدت‌ها قبل‌ و پس‌ از آن‌ ادامه‌ مي‌يايد. اين‌ همه‌ براي‌ رسيدن‌ به‌ هدف‌ و درسهايي‌ است‌ كه‌ در عاشورا بوده‌ كه‌ هدف‌ تمام‌ امامان‌ (ع‌) در آن‌ خلاصه‌ شده‌ است‌ كه‌ در قيام‌ امام‌ حسين‌ (ع‌) روشن‌تر، آشكارتر، جامع‌تر و عميق‌تر وجود يافته‌ است‌.

پینوشتها:

1 - سفينه البحار، ج1، ص 97.

2 - بحارالانوار، ج44، ص 286.

3 - جواد محدثي، فرهنگ عاشورا، ص 41.

سلمان رشدی و اعدام

semajat59 — Thu, 14 Feb 2008 04:52:26 GMT

اگر انسان گناهي انجام دهد، حتي اگر آن بزرگ باشد، بعد توبه كند، خداوند توبه او را مي پذيرد؛ البته اگر توبهاش قبول شود. اين آيه مربوط به توبه است. در بحث توبه ثابت شده كه پشيماني از تمامي گناهان قابل قبول است، خداوند توبة تائبين را مي پذيرد، مشروط بر اين كه مفاسد اعمال خود را اصلاح نمايند و روشنگري كنند و تمام افرادي را كه گمراه نمودند، هدايت كنند خدا توّاب و رحيم است. اما اگر با حالت كفر يا شرك بميرند، مورد لعن و عذاب الهي خواهند بود( بقره آية 161).

بنابراين اگر كافر يا مرتد يا گناهكاران، قبل از مردن، توبه كنند، توبة آنان پذيرفته ميشود و اثرش اين است كه در آخرت معذّب نخواهند بود.

امّا براي بعضي از گناهان در حكومت و جامعة اسلامي، حدّ يا تعزير به عنوان مجازات دنيوي و براي پيشگيري از سرايت به ديگران و جلوگيري از گسترش آنها قرار داده شده كه بايد در جامعه اسلامي كه قدرت به دست حاكم اسلامي است، آن حدود اجرا شود. در بحث اجراي حدود الهي شرايطي است كه از جملة آنها، اثبات جُرم نزد قاضي و حاکم شرع است. مثلاً اگر كسي مرتد شد يا زنا كرد يا دزدي كرد، امّا نزد قاضي ثابت نشد، حدّي بر او جاري نميشود و او به زندگي عادي خود ميپردازد و اگر توبه كرد و حقّ الناس را كه برگردن او بود، ادا كرد، خداوند توبة او را ميپذيرد. بنابراين شخصي كه مرتد مي شود، اگر ارتداد او نزد حاكم ثابت شد، حتي اگر توبه كند و استغفار نمايد، حدّ الهي (اعدام) بر او جاري ميشود و در آن دنيا اهل بهشت خواهد بود، ولي اگر توبه نكند، باز حدّ براو جاري ميشود و در آخرت به عذاب الهي دچار ميشود.

در بحث زنا يا دزدي همين طور است. اگر نزد حاكم، زنا يا دزدي ثابت شود، حد را جاري مي كند، حتي اگر آنان توبه كنند.

در مورد سلمان رشدي كه ارتداد او نزد حاكم اسلامي ثابت شده، بايد حدّ الهي جاري شود، چه توبه كند يا نكند؛ منتهي اگر توبه كند، مشمول آية 160 سورة بقره خواهد شد و اهل جهنم نخواهد بود.

پس اجراي حدود الهي منافاتي با توبه ندارد و نبايد بين اين دو بحث خلط كرد. سلمان رشدي مثل كسي است كه چندين انسان را كشته است و سپس توبه كرده است، اما قاتل بايد قصاص شود. يكي از شرايط قبولي توبه، تن به قصاص دادن است.

زيبايي كربلا از نگاه زینب(س)

semajat59 — Sun, 03 Feb 2008 06:08:37 GMT

حضرت زينب (س) و زيبايي كربلا را در چه ميديدند؟ كجاي آن زيبا بود كه فرمود: ما رأيتُ اِلاّ جميلاً؟

از چهار منظر به اين پرسش پاسخ داده شد:

1- حضرت زينب سلام الله عليها با نگاه ملكوتي حادثه عاشورا را با همه ابعادش از "الطاف خفيّه" الهي ميديد.

توضيح: نگاه ها و معرفت ها دو گونه اند:

أ) نگاه مُلكي و ظاهري.

هر انسان انديشور و تلاشگر مي تواند اين گونه معرفت را از مسير مشخص علمي و به كمك ابزارهاي متناسب آن به دست آورد. معرفت كسبي وابسته به "بَصَر" (چشم ظاهر بين) و محدود به زمان است.

ب) نگاه ملكوتي و باطني: در اين نگاه، حقيقت و باطن اشيا را با چشم بصيرت (نه بَصَر) و به وسيله روح ملكوتي مي بيند و جايگاه "ربطي و قرب و بُعد" آن ها را از خاستگاه آفرينش و فيض هستي "شهود" ميكند.

نگاه "ملكوتي" معرفتي است "افاض" (خدادادي) كه از ذات الوهيت،‌ در مقام ربوبيت جهان،‌ و بر اساس "حكمت" بالغه‌اش به هر كسي بخواهد و شايستگي داشته باشد، افاضه مي شود.

حضرت زينب كبري سلام الله عليها نگاهش به هستي و حوادث نگاه "ملكوتي و باطني و افاض" بود، يعني خورشيد "فياض هستي" مستقيماً بر سرزمين وسيع قلب او درخشيده، روح سترگ او را با دست نوازشگر خويش مورد ملاطفت و محبت قرار داده بود،‌ از اين رو حضرت حادثه عاشورا را با اين نگاه از "الطاف خفيّه" حق تعالي و "سعادت" و "مغفرت"(1) ميدانست.(2)

2- تجلّي جمال حق تعالي در ضمير پاك حضرت زينب كبري سلام الله عليها آن چنان درخشيده و او را به مقامي از "معرفت" و "عشق" به حق تعالي نايل كرده بود كه در عالم مُلك و ملكوت، ظاهر و باطن، هستي و حوادث، جز جلوه جمال و جميل و زيباي حضرت باري تعالي چيزي را مشاهده نمي كرد، بلكه از ديد او چيزي غير از آن نبود و وجود نداشت تا ببيند.(3)

تبيين موضوع: كسي كه به مقام "عرفان حقيقي" و مقام "معرفت به حق تعالي" رسيده باشد، نيز مقام "وصال" و "عشق" را درك كرده باشد، معشوق حقيقي‌اش ذات حضرت حق است. و همه آفرينش را آيينه و جلوه جمال "او" مي بيند و براي غير معشوقش، وجود حقيقي استقلالي قائل نيست.

از اين رو هر "قضايي" را كه در "تقدير خويش مشاهده ميكند، آن را تبلور اراده و خواست معشوق مييابد. چون معشوق او (خداوند) را "خير مطلق" ميداند، معتقد است از "او" جز "خير و خوبي، زيبايي و كمال" براي بندة عاشقش سرازير نميشود.

حضرت زينب كبري سلام الله عليها، صاحب "علم افاضي" است و به واسطه افاضه فيض كه از "ذات حق تعالي" به او شده، به مقام "معرفت به حق تعالي" و "عشق" و"وصال" نايل گشته است. به همين دليل امام سجاد عليه السلام به او خطاب ميكند: عمّتي بحمد الله انتِ عالمةٌ غير معلّمة و فهيمةٌ غير مفهّمة؛ بحمد الله تو عالمِي هستي درس نخوانده و فهيمي هستي دانش نياموخته. آن عرفان و عشق بود كه همچون جدش رسول الله و پدرش اميرالمؤمنين اعلان ميكند: به خدا سوگند! از هيچ كسي جز خدا نمي ترسم.(4)

بناير اين، ‌طبيعي است زينب كبري سلام الله عليها هر "قضايي" كه مشاهده مي كند، آن را تبلور خواست و اراده معشوق خويش،‌ نيز لطف و محبت خداوند،‌ و زيبايي و خير سرازير شده از جانب او نسبت به خود و اهل بيت خويش ببيند.

3- توجيه سوم آن است كه حضرت زينب(ع) مؤمن واقعي بود. يكي از صفات مؤمنان، رضا به قضاي الهي است حضرت به مقام رضا رسيده بود، ‌از اين رو فرمود: جز زيبايي نديدم. در اين صورت هرچه از دوست رسد نيكوست.

يكي درد و يكي درمان پسند يكي وصل و يكي هجران پسندد

من از درمان و درد و وصل و هجران پسندم آن چه را جانان پسندد

مقام رضا درجه‌اي بالاتر از صبر است. انسان در پرتو خصلت رضا و تسليم در برابر مقدرات تلخ، به درجه‌اي مي رسد كه نيش‌ها را نوش احساس مي كند، ‌بر اين اساس وقتي امام علي(ع) از رسول اكرم(ص) پرسيد: چرا به مقام شهادت نايل نشده‌ام، حضرت فرمود: چنين خواهد شد، ولي صبر تو چگونه خواهد بود؟ امام علي(ع) عرض كرد چنين موردي از موارد صبر نيست، بلكه از موارد بشارت است.(5)

4- توجيه چهارم آن است كه امام حسين(ع) براي حفظ دين جدش قيام كرد و به شهارت رسيد. چه زيبايي از اين بالاتر كه شيرزني در راه تحقق اهداف امام خويش، هرگونه سختي را بر خويش هموار نمايد!

پي‌نوشت‌ها:

1. اشاره است به قسمتي از خطبه حضرت در مجلس يزيد كه فرمود: "الحمد الله الذي ختم بالسعاده والمغفره لسادات شبّان الجنان" بحار الانوار، ج 45، ص 135.

2. سخنراني‌هاي حضرت زينب سلام الله عليها در مجلس ابن زياد و يزيد گوياي اين حقيقت است. همان.

3. براي درك و آگاهي بيشتر از نوع "معرفت" ذكر شده و نتايج و آثار آن، به شرح و تفسير دعا و مناجات "محبين" امام سجاد عليه السلام كه در مفاتيح الجنان، قبل از اعمال ماه رجب، تحت عنوان مناجات خمس عشر آمده است، مراجعه شود.

4. "فوالله ما اتّقيتُ غير الله" خطبه حضرت در مجلس يزيد. بحار الانوار، ج 45، ص 135.

5. نهج البلاغه، خطبه 155 فيض الاسلام.

معناى «ثارالله»

semajat59 — Sat, 26 Jan 2008 10:21:18 GMT

«ثار» از ريشه «ثَأر» و «ثُؤرة» به معناى انتقام و خونخواهى و نيز به معناى خون آمده است.(1)

براى «ثارالله» بودن امام حسين معانى و وجوه مختلفى ذكر شده كه هر يك تفسير خاص خود را مى‏طلبد. در مجموع به اين معنا است كه: خداوند، ولىّ دم آن حضرت است و خود او خون آن بزرگوار را از دشمنانش طلب مى‏كند؛ چرا كه ريختن خون سيدالشهدا در كربلا، تجاوز به حريم و حرمت الهى و طرف شدن با خداوند است. به طور كلى از آن جهت كه اهل بيت(ع) «آل الله» هستند، شهادت اين امامان، ريخته شدن خونِ متعلق به خداوند است.(2)

اگر چه اين واژه در قرآن نيامده است؛ ليكن مى‏توان آن را با آيات قرآنى اين گونه توجيه نمود. خداوند مى‏فرمايد: «من قتل مظلومًا فقد جعلنا لوليه‏سلطَنًا(3)«آن كس كه مظلوم كشته شده، براى ولى‏اش سلطه (و حق قصاص) قرار داديم».

هر كسى (صرف نظر از مسلك و مذهبش)، اگر مظلومانه كشته شود، اولياى دم او، حق خون‏خواهى دارند و از آن جا كه اهل بيت(ع) - به ويژه امام حسين(ع) - مظلومانه و در راه ايمان و حق و خداوند كشته شده‏اند و جان به جان آفرين تسليم كرده‏اند، در واقع «ولىّ دم» و خون خواه آنان، خود خداوند است.

بنابراين «ثارالله» به اين معنا است كه خون بهاى امام حسين(ع)، متعلق به خدا است و او كسى است كه خون بهاى امام حسين(ع) را خواهد گرفت. اين واژه حاكى از شدت همبستگى و پيوند سيدالشهدا(ع) با خداوند است كه شهادتش همچون ريخته شدن خونى از قبيله خدا مى‏ماند كه جز با انتقام‏گيرى و خون‏خواهى خدا، تقاص نخواهد شد.(4)

اگر «ثار» به معناى خون باشد، قطعاً مراد از «ثارالله» معناى حقيقى نيست؛ بلكه يك نوع تشبيه، كنايه و مجاز است. چون مسلّم است كه خدا موجودى مادى نيست تا داراى جسم و خون باشد؛ پس اين تعبير از باب تشبيه معقول به محسوس است؛ يعنى، همان گونه كه نقش خون در بدن آدمى نقش حياتى است، وجود مقدس امام حسين(ع) نسبت به دين خدا چنين نقشى دارد و احياى اسلام با نهضت عاشورا بوده است.

شايد بتوان در اين باره با نگاه عرفانى مستند به روايات نيز به نتيجه‏اى نورانى دست يافت. از امام على(ع) نيز به «اسدالله الغالب» و «يدالله» تعبير شده است و در حديث «قرب نوافل» از پيامبر(ص) روايت شده است كه خداوند فرمود:

«ما تحبب الى عبدى بشى‏ء احب الىّ مما افترضته عليه و انه ليتحبب الىّ بالنافله حتى احبه فاذا احببته كنت سمعه الذى يسمع به و بصره الذى يبصر به و لسانه الذى ينطق به و يده التى يبطش بها و رجله التى يمشى بها اذا دعانى احببته و اذا سألتنى اعطيته»؛(5)

«بنده من به چيزى دوست داشتنى تر از واجبات، نزد من اظهار دوستى نمى‏كند و همانا او با نوافل نيز به سوى من اظهار دوستى مى‏كند. آن گاه كه او را دوست بدارم گوش او مى‏شوم كه با آن مى‏شنود و ديده او مى‏شوم كه با آن مى‏بيند و زبان او مى‏شوم كه با آن سخن مى‏گويد و دست او مى‏شوم كه با آن ضربه مى‏زند و پاى او مى‏شوم كه با آن راه مى‏رود. اگر به درگاه من دعا كند، او را دوست خواهم داشت و اگر از من درخواست كند به او عطا مى كنم».

از اين روايت به خوبى آشكار مى‏شود كه اولياى خداوند، «خليفه» او بر روى زمين و مظهر افعال الهى‏اند. خداوند جسم نيست، اما آن چه را كه اراده مى‏كند انجام بدهد، از طريق دست اولياى خود به ظهور مى‏رساند و كمكى را كه مى‏خواهد به سوى بنده‏اى بفرستد، با پاى اولياى خود مى‏رساند. و خونى را كه مى‏خواهد از سوى خود براى احياى دين خودش ريخته شود، از طريق شهادت اولياى خودش ظاهر مى‏سازد. از اين رو همان طور كه دست امام على(ع) دست قدرت خدا و «يدالله» است؛ خون امام حسين(ع) نيز خون خدا و «ثارالله» است.

از اين رو در زيارت عاشورا مى‏خوانيم: «السلام عليك يا ثار الله و ابن ثاره والو تر الموتور»؛ «سلام بر تو اى خون خدا و فرزند خون او! سلام بر تو اى يگانه دوران!» نيز در زيارتي ديگر مي خوانيم : «و انك ثار الله فى الأرض و الدم الذى‏ لا يدرك ثاره أحد من أهل الأرض و لا يدركه الا الله وحده».(6)

همان گونه كه نقش خون در بدن آدمى نقش حياتى است و بود و نبودش، مرگ و زندگى او را رقم مى‏زند، وجود مقدّس امام على و امام حسين(ع) نزد خدا و در دين او چنين نقشى دارند كه اگر آن حضرت نبود، اسلام نبود و اگر حسين(ع) نبود، اسلام و تشيّع نبود.

آرى! تا ياد و نام سيّدالشّهدا(ع) زنده و بر سر زبان‏ها است، تا عشق حسين(ع) در دل‏ها مى‏تپد، تا آتش محبت و ولايت او در قلوب انسان‏ها مشتعل است، تا فرياد «يا حسين» بر بلنداى آسمان‏ها و زمين طنين انداز است؛ نام و ياد خدا زنده و پايدار است؛ چون او همه هستى خود را در راه خدا انفاق و ايثار كرد، سيماى ننگين رياكاران و تحريف‏گران زمان را آشكار نمود و نقاب از چهره زشت آنان برداشت و اسلام ناب نبوى و علوى را بر مردم نماياند. خون او شرافت «ثارالله» را گرفت.

پي نوشتها:

1. ر.ك: الطريحى، مجمع البحرين، ج 1، ص 237، معين، محمد، فرهنگ فارسى، ج 1، ص 1185، مفردات راغب، ص 81.

2. محدثى، جواد، درسهايى از زيارات عاشورا، ص 14، عزيزى تهرانى، اصغر؛ شرح زيارت عاشورا، ص 35.

3. »؛ اسراء (17)، آيه 33.

4. ر.ك. فرهنگ عاشورا، واژه «ثار».

5. محاسن برقى، ج 1، ص 291.

6. ترجمه كامل الزيارات، ص 683، زيارت 16.

در مورد زيارت عاشورا و فوائدآن.

semajat59 — Thu, 24 Jan 2008 16:00:18 GMT

در مورد زيارت عاشورا و فوائدآن.

بحث سند:

شيخ طوسي با سه سند اين زيارت شريفه را نقل مي‏نمايد 1 - عقبه ابن خالد از امام باقرعليه‏السلام 2 - صفوان بن مهران از امام صادق‏عليه‏السلام از پدرانش از پيامبرعليه‏السلام و جبرئيل و سرانجام از خداي تعالي 3 - علقمه بن محمد حضرمي از امام باقرعليه‏السلام. بيشتر رجال (راويان) اين سه سند مورد تأييد علماء علم رجال مي‏باشند و لذا سند آن مورد قبول‏ مصباح المتهجد و سلاح المتعبد، شيخ طوسي است و مي‏توان گفت اين زيارت شريفه از دو يا سه نفر از معصومين نقل شده است.

اين زيارت امروزه به زيارت عاشورا شهرت يافته است و خواندن آن در همه اوقات و هر روز داراي فوائد و بركات زيادي است. اين زيارت تجديد عهد همه روزه پيروان حسين بن علي‏عليهم‏السلام با مولاي خويش است كه همراه با تولّي و تبري است و خط فكري زائر را در برابر دوستان و دشمنان اسلام و اهل بيت‏عليهم‏السلام ترسيم مي‏كند و اعلام همبستگي با موافقان راه حسين‏عليه‏السلام و اعلان جنگ و مبارزه با دشمنان حق است تا عشق در وي به جهاد بيروني بيانجامد.(1)

فوائد اين زيارت به دو دسته فوائد دنيوي و اخروي قابل تقسيم است.

فوائد دنيوي:

بعضي انسان‏هاي بزرگ در اثر تمسك به اين زيارت و با نذر چهل زيارت عاشورا، به حوائج شخصي يا عمومي خود دست يافته‏اند؛ مانند مرحوم آيت الله نجفي قوچاني و مرحوم آيت الله فشاركي (رهما) كه مي‏توانيد با رجوع به‏ كتاب‏هاي آن‏ها اطلاعات بيشتري كسب نماييد.(2) در احوالات سيد رشتي نيز آمده است كه هنگام تشرف به خدمت حضرت ولي عصر، ايشان به سه چيز تأكيد نمودند: 1 - نماز شب 2 - زيارت جامعه 3 - زيارت عاشورا.

و از ديگر فوائد دنيوي آن، جنبه تربيت، ايجاد حسن حقيقت‏جويئي، شهادت‏طلبي و دشمن ستيزي را مي‏توان نام برد.

فوائد اخروي:

در اين باب، روايات زيادي از ائمه‏عليهم‏السلام نقل شده كه به چند مورد از آن اشاره مي‏كنيم:

1 - امام صادق‏عليه‏السلام فرمود: خداوند سوگند ياد كرده كه زيارت زائري كه اين زيارت را تلاوت نمايد را بپذيرد و نيازمنديهايش را برآورده سازد و او را از آتش جهنم برهاند و در بهشت برين جاي دهد و همچنين حق شفاعت و دستگيري كردن از ديگران را به وي عطا نمايد.(3)

2 - امام باقر در ثواب اين زيارت فرمودند:

به تحقيق اين دعا دعايي است كه ملائكه آن را مي‏خوانند و خداوند در قبال آن براي تو صد هزار هزار درجه مي‏نويسد و مثل كسي خواهي بود كه با امام حسين شهيد شده باشد... و نوشته شود براي تو ثواب زيارت هر پيغمبري و رسولي و ثواب زيارت هر كه زيارت كرده حسين‏عليه‏السلام را از روزي كه شهيد شده است.(4)

پي نوشت ها:

1.جواد محدثي، فرهنگ عاشورا، ص 207.

2.سياحت شرق، ص 204. الكلام يجرّ الكلام، احمد زنجاني ج 1، ص 54، داستانهاي شگفت آيت الله دستغيب، ص 399.

3. مصباح المتهجد.

4. مفاتيح، قبل از زيارت عاشورا.

چه ضرورتي داشت امام حسين عليه السلام درميان سپاه دشمن، روز عاشورا نماز ظهر بخواند تا عده‏اي از ياران

semajat59 — Wed, 23 Jan 2008 05:28:59 GMT

چه ضرورتي داشت امام حسين عليه السلام درميان سپاه دشمن، روز عاشورا نماز ظهر بخواند تا عده‏اي از يارانش به اين خاطر شهيد شوند؟

نماز عمود خيمه دين و استوارترين رشته پيوند ميان بنده و مولا است.1

مؤمن با نماز شناخته مي‏گردد و با نردبان آن تا عرش خدا بالا مي‏رود و قدم بر بساط قرب مي‏گذارد.2

نماز راه اُنس با خدا و روشني بخش چشمان پيامبرصلي الله عليه وآله وسلم است.3

نماز اولين و آخرين سفارش پيامبران عليه السلام است.4

نماز بازدارنده از آلودگي و زشتي‏ است 5.

و حتي بي‏روح ‏ترين و ناقص ترين نماز، سدي ميان انسان و گناهان است.6

«معاويه بن وهب» از ياران حضرت صادق عليه السلام از ايشان مي‏پرسد: برترين چيزي كه بندگان را به خدا نزديك مي‏سازد و محبوب‏ترين كار در نزد خداوند چيست؟ حضرت فرمود: «ما اعلم شيئا بعد المعرفة افضل من هذه الصلاة»؛ «بعد از شناخت خداوند، چيزي را با فضيلت‏تر از نماز نمي‏دانم».7.

اگر نهضت جاويد حسين بن علي عليه السلام براي اقامه حق و زنده كردن دين خدا و رها ساختن آن از چنگال خرافات و هواپرستان ستمگر است و عمود دين خدا، نماز است؛ چرا نبايد نگهبان دين و شريعت محمدي‏صلي الله عليه وآله وسلم عمود دين را در عرصه خونين كربلا و در برابر هجوم بي امان و ناجوانمردانه دشمن با خواندن نماز عشق، محكم و استوار سازد؟ «ابو ثمامه صيداوي» - كه در محبت مولايش حسين عليه السلام سر از پا نمي‏شناسد - در ظهر عاشورا، در ميان حلقه تنگ محاصره دشمن، خدمت امام عليه السلام مي‏رسد و فرا رسيدن وقت نماز ظهر را به ياد امام عليه السلام مي‏آورد و آرزو مي‏كند بعد از خواندن نماز به امامت مولايش، به ديدار معبودش بشتابد. امام حسين عليه السلام در پاسخ او مي‏فرمايد: «نماز را به ياد من آوردي، خداوند تو را از نمازگزاران قرار دهد».8

حسين بن علي عليه السلام و تني از يارانش در برابر تيرهايي كه از سوي دشمن مي‏آمد، نماز ظهر را به جا آورد وعده‏اي از يارانش به هنگام نماز به خاك و خون افتادند و بر بال شهادت به ديدار دوست شتافتند.

صحنه عبادت، مناجات و تلاوت قرآن امام عليه السلام و خاندان و ياران بزرگوارش در شب عاشورا، زيباترين نمايش بندگي است. ابا عبدالله عليه السلام درس عشق ورزي به نماز و راز و نياز با معبود را از پدر بزرگوارش فرا گرفته است. ابن عباس در گرما گرم جنگ صفين، آن حضرت عليه السلام را ديد كه سر را به سوي آسمان بلند كرده و در انتظار چيزي است. پرسيد: يا اميرالمؤمنين؛ آيا نگران چيزي هستيد؟ فرمود: آري، منتظر رسيدن وقت نماز مي‏باشم. ابن عباس گفت: در اين وقت حساس نمي‏توانيم دست از جنگ برداريم و مشغول نماز گرديم.

امير مؤمنان عليه السلام فرمود: «انما قاتلناهم علي الصلوة» ؛ «ما براي نماز با آنها مي‏جنگيم».

به راستي وقتي رهبران و پيشوايان ما در صحنه خون و جهاد، اين چنين ارزش و جايگاه نماز را پاس مي‏دارند و نماز را به تمام معنا در آن شرايط سخت و طاقت فرسا، اين گونه به پا مي‏دارند، آيا سستي و سهل انگاري نسبت به نماز براي ما - كه به دور از آن صحنه‏هاي دشوار و در دامن آسايش هستيم - روا است؟ آيا منطقي و قابل قبول است كه نسبت به آن پاكان و برگزيدگان، اظهار عشق و محبت كنيم و خود را پيرو و مطيع آنان بدانيم، آن گاه نمازي را كه سرلوحه اعمال آنان است و جنگ و جهاد و فداكاري ايشان براي زنده نگه داشتن و برپا داشتن آن است، جايگاه واقعي خود را در زندگي ما نداشته باشد؟

از خود بپرسيم در نماز و دعا و تلاوت كتاب خدا، چه رمز و رازي و چه لذّتي نهفته است كه امام حسين عليه السلام با وجود اين كه حسرت يك آه را بر دل دشمن گذاشت و شعار «هيهات مناالذلة» او - كه در تابلو عشق با خطي خونين بر سينه آسمان نصب شده و به همه جهانيان درس جنبش و آزادگي و پايداري مي‏دهد - در عصر تاسوعا كه لشكر نفاق به طرف خيام امام عليه السلام روي آوردند و آماده حمله و جنگ بودند، برادر دلاورش عباس عليه السلام را به نزد آنان فرستاد و به او فرمود: اگر مي‏تواني تا فردا جنگ را به تأخير بينداز و سپس فرمود: «لعلنا نصلي لربنا و ندعوه و نستغفره، فهو يعلم اني كنت احب الصلاة له وتلاوة كتابه و كثرة الدعاء والاستغفار»؛ «شايد امشب براي پروردگارمان نماز به جا آوريم و به درگاه او دعا نموده و طلب بخشش كنيم. خدا مي‏داند كه من نماز براي او و خواندن كتابش و زيادي دعا و استغفار را دوست مي‏دارم».9

نماز و دعا و راز و نياز با خداوند، از چه عزتي سرشار است كه سالار شهيدان عليه السلام به خاطر آن، از دشمن براي به تأخير انداختن جنگ درخواست مي‏كند.

پينوشتها:

‏1 - ميزان الحكمه، ج 5، ص 368، ح 10243.

2 - همان، ص‏367، ح‏10235.

3 - همان، ح‏10238.

4 - همان، ح‏10234

5 - عنكبوت(29): آيه 45.

6 - همان، ص 369، ح 10245

7 - ميزان الحكمه، ج 5، ص 371 ح‏5-10254.

8 - بحارالانوار، ج‏44، ص 392.

9 - بحارالانوار، ج‏45، ص‏21.